Post Tagged ‘complotdenken’

Het hek van de Dam

Geplaatst op: 7 mei 2010 door Lucas Bezembinder in /Actueel/
Tags:, , , , , , , , , ,

“Dit is een overval!” riep ik op 16-jarige leeftijd eens voor de grap. Het was weliswaar niet druk in de bank, maar iedereen keek geschrokken achterom. Het feit dat ik er vrijwel direct “grapje!’ achteraan riep, voorkwam echte paniek en de komst van politie. Ik werd nog wel door iedereen vermanend toegesproken dit nooit meer te doen.

Hieraan moest ik denken toen het voorval van 20.01 op 4 mei enkele uren achter mij lag. De ware toedracht werd steeds duidelijker en in de diverse media werden de meningen over het gebeuren gegeven.

Het was een kort moment van paniek, door de schreeuw en rennende mensen. Daarna komt ook het besef dat we een angstig land zijn geworden.twitterde Femke Halsema. De verslaggeefster van de NOS bleef tijdens de persconferentie later die avond maar suggestieve vragen stellen over koffers en “bombom”-roepende mensen die toch makkelijk geweerd hadden kunnen worden. Zeker in angstige tijden als deze.

Mij viel ook iets anders op. “Niks aan de hand, niks aan de hand,” hoorde ik verschillende toeschouwers roepen op enkele van de vele filmpjes die via de mobiele telefoon zijn gemaakt. Binnen een paar minuten was de rust weer hersteld. De massa heeft hier zelf voor gezorgd. In een land waar de angst regeert, zou dit nooit zijn gebeurd. Dan was de koningin misschien teruggekomen, maar haar onderdanen niet.

De tweet van de in mijn ogen vaak sympathieke Femke Halsema is symptomatisch voor de kloof tussen politiek en volk. Aangezien de media zich aan de kant van de politiek scharen, wordt die kloof zelden helder gemaakt. Instituten als de NOS doen lustig mee in het aanwakkeren van het angstvuur. Waarom? Angst en aanslagen vullen de actualiteitsrubrieken meer dan rust met af en toe een beetje reuring. De PVV en andere politieke populisten laten zien dat het ook nog eens stemmen oplevert. Als we hier nog een paar jaar mee doorgaan dan wordt de angstprofetie vanzelf werkelijkheid en is iedereen altijd argwanend.

Tegen die tijd zijn we er allemaal van overtuigd dat die eenzame gekken helemaal niet in hun eentje handelden, maar dat er sprake was van een groot complot. Als ik terugkijk naar die vrijdag in 1977 ben ik daar ook steeds meer van overtuigd. Ik haalde mijn grap uit op 4 november. Dit is precies halverwege 7 mei 1945 en 4 mei 2010. Toeval bestaat niet.

Advertenties

Hij vindt goed, wat zij verkeerd vinden. Waar de een schoon vóór is, zijn de anderen vies op tegen. Is het eigen of andermans schuld? Laatst iets moois gelezen over complottheorieën. Mensen hebben een natuurlijke neiging iets achter gebeurtenissen te zoeken. Het heeft te maken met een oerinstinct dat vanaf de prehistorie al gericht is op overleven. Evolutionair gezien werkt het blijkbaar zo dat achterdocht je beschermt. Maar hoe ver grijpt dat trekje van de mens in op het dagelijkse leven? Is negatief zijn beter voor je dan een positieve kijk op het leven? Verklaart dat bijvoorbeeld de teneur van berichten in de media, die toch vooral negatief van toon zijn en daarmee vaak aansluiten op het complotdenken?

Het schijnt dat complottheorieën vooral voortkomen uit gevoelens van onzekerheid. Zeker wanneer die emotie te maken heeft met rampen, de dood of andere ernstige gebeurtenissen in het leven. Om daar grip op te krijgen is het zoeken van een (eigen) verklaring of het vermeend kunnen aanwijzen van een schuldige een probaat middel. Als iemand anders het gedaan heeft, dan kun jij er niks aan doen. En dat fenomeen is verre van zeldzaam. Luister en kijk maar om je heen. Mensen weten het zéker. Het wordt hen aangedaan. Door de buren, de familie, de overheid, de Verenigde Staten, de moslims, de stand van de planeten… Hoe verdergezocht de verklaring, hoe stelliger die vaak klinkt.

Zo jammer, die ‘negatieve zekerheid’ bij mensen… Wanneer je jezelf alsmaar bezighoudt met het uitzoeken en het benadrukken van het ‘slechte’, dan wordt het goede zo voor de hand liggend. ‘Mooi’ wordt bijna banaal als ‘vies’ het vermelden waard wordt. En dat is jammer. Het afwijzen van ‘viezigheid’ wil bovendien niet zeggen dat je zelf ‘schoon’ bent. Door een schuldige aan te wijzen wordt je zelf niet vrijgepleit. Integendeel. Hoe groter het complot, hoe meer kans dat je er zelf deel van uitmaakt… gezien vanuit de buren dan.

Kortom, ik ga het voortaan positief benaderen. Conditioneer me op negativiteit. Wanneer ik dat constateer, zoek ik een positieve tegenhanger. Liefst nog in dezelfde zin! Ik word er misschien niet beter van, maar de wereld ook zeker niet slechter. Dus ga ik niet alleen over ‘slecht’ spreken, maar ook over ‘goed’. Niet alleen ‘vies’, maar ook ‘mooi’. Onder het motto ‘mooi vies is niet lelijk en goed slecht niet verkeerd’. Dat is ook een soort theorie. En net als menige complottheorie eveneens zonder bewijs. Dat laatste weet ik zeker!